Maatschappelijke kosten- en batenanalyse

Integrale vergelijking en beoordeling van maatregelen en projecten

De maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) is een methode waarmee projecten op een integrale wijze beoordeeld worden. De essentie van een MKBA is dat alle relevante maatschappelijke effecten zo goed mogelijk in beeld worden gebracht. Deze effecten worden, op basis van breed geaccepteerde wetenschappelijke inzichten waar mogelijk, in euro’s gewaardeerd zodat ze vergelijkbaar zijn. Effecten die niet te waarderen zijn, krijgen ook een prominente plek. De richtlijnen schrijven verder voor dat in een MKBA geen dubbeltellingen mogen zitten. Zowel positieve als negatieve effecten op bijvoorbeeld leefomgeving, bereikbaarheid en gezondheid kunnen zo met elkaar worden vergeleken. De methode is veel meer dan een financiële analyse, want juist ook de effecten die niet direct geld kosten of opleveren, maar waaraan mensen wel een belang hechten, worden integraal meegenomen en beoordeeld. De MKBA kent inmiddels een traditie van ruim 25 jaar in het infrastructurele domein, maar is op alle beleidsvelden toe te passen.

MKBA-specialist

Decisio heeft een zeer uitgebreide ervaring met het toepassen van maatschappelijke kosten-batenanalyses op uiteenlopende beleidsterreinen. Daarnaast ontwikkelen onze adviseurs methodieken voor specifieke toepassingen en maken ze tools op maat voor uiteenlopende organisaties. Ook geven ze MKBA-cursussen en trainingen. Decisio is founding partner van MKBA-informatie.nl en was mede ontwikkelaar van de MKBA-light methode ‘Wikken & Wegen’.

Is een MKBA het juiste instrument?

MKBA’s zijn vaak een waardevolle manier om complexe beslisinformatie zo zuiver mogelijk te ordenen en te presenteren. Maar dat geldt zeker niet altijd. Door onze jarenlange ervaring weten we bij uitstek in welke situaties een MKBA van meerwaarde is en wanneer een andere manier van analyse en presentatie van beslisinformatie beter werkt. Wilt u weten of een MKBA de tool is om in te zetten bij uw vraagstuk? Kijk dan eens naar de beslisboom maatschappelijke en economische afwegingen, hierin vindt u snel welke tool u het beste in kunt zetten bij maatschappelijke en economische afwegingen.

Resultaat MKBA

Het presenteren van de resultaten van een MKBA is maatwerk en afhankelijk van het project en de doelgroepen. Elementen die in de presentatie van een MKBA in de regel een plek krijgen:

  • Een integraal overzicht van alle maatschappelijke effecten van een project (of programma). Waar mogelijk zijn de effecten gewaardeerd in euro’s en anders worden ze op een andere manier duidelijk vermeld.
  • De verdeling van de maatschappelijke kosten en baten van een project. Welke partijen hebben er baat bij? Welke ondervinden er hinder van? Verder is vaak van belang of effecten vooral lokaal, regionaal of landelijk zijn.
  • Een vergelijking van verschillende alternatieven van het project. Een MKBA is bij uitstek geschikt om verschillende projectalternatieven overzichtelijk naast elkaar te zetten, zodat een onderbouwde afweging mogelijk is.
  • In kaart brengen van eventuele onzekerheden en risico’s. Een MKBA houdt rekening met eventuele economische onzekerheden en risico’s.
  • De wijze waarop het proces bij de uitvoering van een (M)KBA wordt vormgegeven, kan bijdragen aan een grote mate van consensus en draagvlak bij alle belanghebbenden van een project.

Prioriteren van projecten

Naast het vergelijken van alternatieven van hetzelfde project is het met een MKBA ook mogelijk verschillende projecten met elkaar te vergelijken. Dit kan van pas komen bij het opstellen van ruimtelijke en/of infrastructurele investeringsprogramma’s. Projecten met het hoogste maatschappelijke rendement verdienen het om als prioriteit in investerings- en uitvoeringsprogramma’s te worden opgenomen.

  • Economische effectenstudies
  • Marktstudies
  • Economische data-analyse en -tools
  • Evaluaties

Relevante projecten

Energiehaven IJmuiden: belangrijke schakel in energietransitie

Fietsbeleid in beweging: nieuwe inzichten voor betere afwegingen

Digitaal Stelsel Mobiliteitdata (DSM): een stap vooruit in mobiliteitsdata

Maatschappelijke meerwaarde van binnenstedelijke transformaties