In 2014 en 2017 is de Waterwet ingrijpend gewijzigd waar het gaat om de borging van de waterveiligheid in Nederland. In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat evalueerden Decisio, organisatieadviesbureau TwynstraGudde en architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco de effecten van de wetswijzigingen.
Sterke impuls voor doelmatigheid en beheersbaarheid
De wetswijzigingen in de Waterwet van 2014 en 2017 hebben aantoonbaar bijgedragen aan een doelmatiger en beter beheersbaar Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Vooral de introductie van voorcalculatie en het projectgebonden aandeel stimuleerden kostenbewustzijn en professionalisering. Tegelijkertijd leidde voorcalculatie tot conservatieve kostenramingen en bovenmatige risicoreserveringen, wat de doelmatigheid op programmaniveau onder druk zet. De evaluatie benadrukt dat bijsturing binnen de bestaande kaders effectiever is dan nieuwe wetswijzigingen.
Financiële borging aandachtspunt vanwege stijgende kosten
Hoewel de 50%:40%:10%-kostenverdeling voor waterveiligheidsmaatregelen tussen respectievelijk Rijk, alle waterschappen en het uitvoerende waterschap wettelijk is vastgelegd, blijkt het projectgebonden aandeel van het uitvoerende waterschap in de praktijk geen 10%, maar 1,1% te zijn. Dit verstoort de financiële balans en vergroot de druk op solidariteitsbijdragen. De kosten voor het HWBP tot 2050 worden geschat op 24 miljard euro, met een ruime bandbreedte. Nieuwe financiële afspraken zijn noodzakelijk om de continuïteit van het programma te waarborgen en de lasten eerlijk te verdelen.
Beoordeling en toezicht aanzienlijk verbeterd
De verlenging van de beoordelingsperiode naar 12 jaar, de invoering van het Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium (WBI) en de centrale toezichtsrol van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) hebben geleid tot beter inzicht in de staat van de waterkeringen. De nieuwe risicobenadering biedt keringbeheerders meer handelingsruimte, maar deze wordt nog onvoldoende benut. De signaleringswaarde en ondergrens helpen bij tijdige programmering, al zijn ze niet altijd praktisch toepasbaar.
Aanbevelingen: optimaliseren binnen bestaande kaders
Het rapport pleit voor maatwerk in financiering bij uitzonderlijke projecten, betere borging van het projectgebonden aandeel en benutting van innovatieve en kortcyclische versterkingsopties. Door gerichte bijsturing en samenwerking binnen de alliantie kan het HWBP effectiever en toekomstbestendiger worden uitgevoerd.
Meer informatie
Voor meer informatie over deze evaluatie kunt u contact opnemen met Gerwin van der Meulen via g.vandermeulen@decisio.nl of 020-670 05 62.
