Economisch onderzoek en advies
Neem contact op: 020 - 670 05 62

MKBA

De maatschappelijke kosten-en batenanalyse (MKBA)

mkbaDe maatschappelijke kosten- en batenanalyse is een methode die vaak wordt toegepast ter ondersteuning van de besluitvorming van bijvoorbeeld het rijk, provincies en gemeenten (zie ook de Productbeschrijving Decisio MKBA). De rijksoverheid heeft een leidraad voor kosten-batenanalyses opgesteld onder de naam ‘Overzicht Effecten Infrastructuur’ (OEI). Toepassing van dit instrument is bij grote projecten van de rijksoverheid verplicht en een enigszins vergelijkbare analyse wordt gevraagd wanneer regionale partijen een bijdrage van de rijksoverheid vragen. Maar ook wanneer de rijksoverheid niet is betrokken bij projecten kan het instrument ondersteuning bieden bij het maken van een maatschappelijk verantwoorde afweging. Kosten-batenanalyses worden overigens niet alleen meer gebruikt voor (grote) infrastructurele projecten, maar zijn ook van toepassing op gebiedsontwikkelingsprojecten, ontwikkeling duurzame energie, water- en natuurvraagstukken.

Decisio: ruime expertise

Decisio is verantwoordelijk (geweest) voor de uitvoering van diverse maatschappelijke kosten- en batenanalyses, kengetallen kosten- en batenanalyses (KKBA), kosteneffectiviteitsanalyses (KEA) en quick-scan (M)KBA’s. Daarnaast toetst Decisio regelmatig reeds uitgevoerde MKBA’s en geven wij een second opinion ter borging en objectivering van de uitgevoerde MKBA. Meer informatie over de toetsing en second opinions van MKBA’s vindt u in onze Decisio Productbeschrijving Second Opinion MKBA. Kernbegrippen in door Decisio uitgevoerde analyses zijn: weginfrastructuur, spoorwegen, vaarwegen, water, veiligheid, fiets, natuur, milieu, biodiversiteit, duurzame energie, windenergie, grondexploitatie, werkgelegenheid, recreatie, cultuur, sport, bewegen, sociale cohesie en onderwijs. Enkele (openbare) voorbeelden van door Decisio uitgevoerde onderzoeksprojecten zijn:

Integrale vergelijking

Een MKBA heeft tot doel de verschillende opties voor de uitvoering van een project op integrale wijze met elkaar te vergelijken. Hoewel de term kosten-batenanalyse een financiële afweging impliceert, is demaatschappelijke kosten-batenanalyse nadrukkelijk meer dan dat. Naast de financiële waarden worden juist ook andere effecten in kaart gebracht, zoals effecten op bereikbaarheid, de omgeving en de economie. Alle effecten worden vervolgens zoveel mogelijk in een financiële waarde uitgedrukt, zodat een integrale afweging mogelijk is.

Resultaat MKBA

Het resultaat van een MKBA moet leiden tot:

  • Integrale afweging van verschillende effecten. Alle relevante voor- en nadelen van een investeringsproject worden achterhaald en zo goed mogelijk gekwantificeerd. Aan zo veel mogelijk effecten wordt een (geld) waardering gehangen hetgeen een integrale afweging mogelijk maakt. Effecten die niet in geld uit te drukken zijn, worden apart vermeld. Deze effecten blijven buiten het financiële rendementscijfer maar worden wel zoveel mogelijk gewaardeerd en beschreven.
  • Aandacht voor de verdeling van kosten en baten. Infrastructuur- en gebiedsontwikkelingsprojecten leiden vaak tot hinder voor omwonenden, terwijl de voordelen in eerste instantie aan de gebruikers toe vallen. Verder is het van belang of de effecten voor de regio of vooral landelijk zijn.
  • Vergelijken van projectalternatieven. De kosten-batenanalyse is bij uitstek geschikt om verschillende projectalternatieven systematisch naast elkaar te zetten en informatie te verschaffen ten behoeve van de afweging tussen verschillende alternatieven.
  • In kaart brengen van onzekerheden en risico’s. In een MKBA wordt op verschillende manieren met economische onzekerheden en risico’s rekening gehouden. De MKBA moet een beleidsbeslissing ondersteunen die gebaseerd zal zijn op een ‘calculated risk’.

De wijze waarop het proces bij de uitvoering van een (M)KBA wordt vormgegeven kan daarnaast bijdragen aan een grote mate van consensus en draagvlak bij alle belanghebbenden van een project.

Prioriteren van projecten

Naast het vergelijken van varianten van hetzelfde project, met als doel de beste variant te kiezen, is het ook mogelijk met kosten-batenanalyses verschillende projecten met elkaar te vergelijken. Dit kan bijvoorbeeld van pas komen bij het opstellen van ruimtelijke en/of infrastructurele investeringsprogramma’s. Projecten met het hoogste maatschappelijke rendement (hierbij in ogenschouw genomen wanneer de effecten ven het project optreden) verdienen het om als prioriteit in investerings- en uitvoeringsprogramma’s te worden opgenomen. De MKBA biedt beleidsmakers zo veel mogelijk geobjectiveerde informatie om deze prioriteiten te stellen.

MKBA in het proces

Een aandachtspunt bij alle projecten is de weerslag op partijen in de (directe) omgeving. Sommige belanghebbenden ondervinden hinder (maatschappelijke kosten) anderen hebben juist belang (maatschappelijke baten) bij het project. Door in een zeer vroeg stadium van de planvorming regionale en lokale betrokkenen te laten participeren in een kengetallen kosten-batenanalyse, kan niet alleen gebruik worden gemaakt van de nodige regionale en lokale expertise, maar wordt ook de creativiteit in de regio om de kosten-batenverhouding te optimaliseren gestimuleerd. Immers, lokale en regionale partijen weten het beste hoe de baten te verhogen zijn via koppeling aan andere initiatieven of hoe de kosten te verlagen zijn door een uitgekiende fasering die in de pas loopt met regionale ontwikkelingen. Zie ook als voorbeeld de presentatie MKBA ‘Schiphol en proces’.

MKBA Basiscursus

Decisio verzorgt met enige regelmaat een cursus over de maatschappelijke kosten- en batenanalyse. Meer informatie over de opzet, inhoud en ervaringen van cursisten met de basiscursus treft u aan in de presentatie MKBA Basiscursus. Naast de basiscursus verzorgt Decisio regelmatig op de klant of een thema toegespitste cursussen; bijvoorbeeld over de fiets voor de Fietsersbond. Daarnaast leverden wij maatwerk cursussen voor onder meer de gemeente Den Haag, gemeente Haarlemmermeer en de provincie Zuid-Holland.

Meer informatie

Voor meer informatie over de uitvoering van maatschappelijke kosten- en batenanalyses neemt u contact op met Niels Hoefsloot via 020 – 670 05 62 of n.hoefsloot[at]decisio.nl.

Decisio is partner van de website: www.mkba-informatie.nl

Productbeschrijving MKBA

Productbeschrijving Second Opinion MKBA

Contact

Decisio | Economisch onderzoek en advies
Valkenburgerstraat 212
1011 ND Amsterdam
tel.: 020 – 670 05 62
e-mail: info@decisio.nl
internet: www.decisio.nl

Disclaimer

Belangrijk Deze website is met de grootste zorg vormgegeven. Gebruikt beeldmateriaal etc. is rechtenvrij; voor zover Decisio dit heeft kunnen achterhalen. Wij vragen rechthebbenden bij eventuele onvolkomenheden contact met ons op te nemen. Aan de inhoud van deze website kunnen geen rechten ontleend worden.